Vicdan Azabı Çekiyorsun Çünkü Vicdansızsın!

 Vicdan Azabı Çekiyorsun

Çünkü Vicdansızsın!


Yakın zamanda, bir hocanın Platon felsefesindeki bir meseleye dair yaptığı literatür konuşmasına katıldım. İki saatlik konuşma boyunca hoca hem Platon’dan hem de çeşitli meseleler hakkında konuşma yaptı. Bunlardan bana göre en ilginci, Immanuel Kant (1724, Königsberg) ve hemen sonrasında söyledikleriydi. Kant'ın kritiklerinden bahsettikten sonra şunları söyledi: 


“Vicdan azabı dediğimiz şey esasında vicdansızların, olaylar sonrasında yüzleştikleri vicdansızlıklarının ceremesidir. Zaten vicdanlı insan kendisini vicdansız hissettirebilecek hiçbir olaya kolay kolay tevessül etmez.”


Bence hocanın bu sözlerden kastının şudur: Kişinin yapacağı herhangi bir vicdansızlık eylemi sırasında, aklını devre dışı bırakarak ödevini duty bastırması sonucu anlık heva ve hevesinin emrine uyarak hareket etmesi, ahlakî irade ve emirlere terstir. İçinde insan olmaklığını kaybetmemiş bir tarafı varsa vicdan azabı orada meydana gelecektir. Zaten vicdanını kaybetmemiş, rasyonel bilinci her eyleminde faal olan insanlar, böylesi vicdansızlığa mahal verecek bir olaya yeltenmeyeceklerdir! Öte yandan vicdansız insanların olaylar sonrasında yüzleştikleri acıları çekmesi zaten müstahaktır. 


Bana kalırsa insanın her vakit vicdanına veya Kant’ın Ödev Ahlakı dediği o şeye bağlı kalmadığı aşikardır. İnsan olşumuz, hata yapabilme fırsatını bize vermektedir. Bu demek değildir ki hata yapmak iyi bir şeydir. Bilakis hatadan veya hataya giden yoldan dönmek, vicdan azabı çekebilmek yani tevbe etmek esastır. Hem zaten vicdansız bir kişinin olaylar sonrasında vicdan azabı çektiğini veya çekebileceğini söylemek çok da doğru değildir. Zira, bu nokta da vicdanlı insanların birtakım menfi olayları yapması ve sonrasında onlar yüzünden vicdansızlık hissetmesi pek âlâ mümkündür. Son olarak, belki sizin de aklınıza şu soru gelmiş olabilir: biz hangi eylemin vicdansızlık hangi eylemin vicdana uygun olduğunu nasıl tayin ve tasdik edeceğiz? Çok basit, alemlere Rahmet Peygamberimizin şu hadisi şerifini aklımızdan çıkarmayacağız, bu hadisi şeriften öğrendiklerimizi unutmayacağız:

“

....

Sen iyilik ve kötülük hakkında soru sormak için geldin.” buyurdu. “Evet!..” dedim. Bunun üzerine üç parmağını göğsüme dokundurarak “Ey Vabisa! Kalbine danış, nefsine danış.” buyurdu ve bunu üç defa tekrarladı. Sonra da şöyle devam etti, “İyilik nefsin yatıştığı şeydir. Kötülük ise -insanlar sana fetva verseler bile- nefsi tırmalayan, sinede gel-gitler / tereddütler meydana getiren şeydir.” 

(Müsned, 4/228; Mecmâu'z-Zevâid, 1/175,10/297; Darimi, Büyu, 2; Süyûtî, Câmi’u’s-Sağîr, 1/40)
"tüm yollar yalnızca O'nadır"

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

şehirdeki telaş

  şehirdeki telaş I. hayır, kaybolmadım bu kentte. kalabalıklar, kaldırımlar ve seni gördüm, anladım. duyumsadım, şehri seyrin hazzını. II. bu şehirde herkes yüreksiz bir telaşla yaşıyor. sabahleyin kalkarken, yürürken sokakta gönülden konuşmaya çalışırken kuşlarla bu telaş, her yeri kaplıyor. çelimsiz sürgünler, kaçınan geyik dizgileri, şehri ve beni boğuyor. ben şehrin damarlarına, karışarak her bir güzelliği kargışladım. izler bıraktım her yere: göke ve bütün yıldızlara. küçük, evecen mavilikler fısıldadım, kabaran her kulağa. ve bir yön sordum gördüğüm herkese bulunca bir yer sığınılacak, vardım sığındım. -bu yer vaiz sokağı, göğe bakma durağı- lili'nin burada ne işi var? lili’nin bizle ne işi var? anladım ki o, bizden biri ister bu şehirde olsun ister farklı dünyalarda lili, hüznü içinde yaşayan kentlinin gölgesi. III. artık ben ceviz dallarında yarattığım uçarı dünyaların her birinde, lili’ye dair, yepyeni hayâller kuruyorum. duyduğum bütün hikâyeleri ve lili’yi  masmav...
Read more »

silsileyi sükutu hayâl

  silsileyi sükutu hayâl I. keşke rüyalarımdaki kadar sen olsaydın bütün maviliklerden  bütün sözlerden öteye her şeyleri geçirebilecek kadar  sen. bir bekleseydin, yağmur tıpırtısının dinmediği günlerin, seyreğen gözlerime tesirini görecektin. ıscağını bekleyen her bir parça toprağımın sevinç dolu lâhzalarını, bakışlarınla canlanan zihnimin sonsuz döngüsünü görecektin.. ve mavilikler kadar mesud kahkahaların kadar bahtiyar canlılığımı da. II. derin engebeliklere koşup, suya tutulan atlar gibi yalnız sana tutulduğumu ve her defasında her bir yerinde kainatın seni andığımı bilecektin. fakat yokluğunda avunduğum sabahlara bir gülüş fırlatıyorum artık düş yankısıyla şehirler yıkabilecek güçte bir gülüş. III. senin  günleri yeşerten dinginliğinle cenk tutuyorum bütün hoyratlığın bütün bilmişliklerin düğümlerini bu cenkte çözüyorum. IV. kimseler bilmez ve görmezken  çıkmıştı şivekar yola neydi aradığı durmadan? neydi hüsnü yusuf’u bu kadar derin kılan? sahicilik dene...
Read more »

Büyük Yolculuk - La Grand Voyage

  Büyük Yolculuk - La Grand Voyage 27 Ramazan 1446 La Grand Voyage filmini ilk kez birkaç sene evvel ve Ahmet Murat Özel’in konuk olduğu bir ramazan programında duymuştum. Aradan biraz zaman geçti kendisinden ders almak nasip oldu, derslerden birinde gene konusu açıldı bu filmin. Bu sefer aradan bir ramazan geçti, Ahmet Murat’ın “Kuşlarla Sohbetin Şartları” kitabının Anadol isimli yazısında da bu filmden bahsedildiğini görünce artık izlemenin vakti gelmiş dedim. Ahmet Murat, o yazıda -linkini aşağıya bırakıyorum bence o yazıyı da muhakkak okuyunuz- filmi şöyle özetliyor: “ İsmail Ferruhi’nin yönettiği La Grand Voyage (Büyük Yolculuk) filmindeki mavi steyşın Pejo mu daha mübarek, yoksa bu beyaz steyşın Anadol mu, karar veremiyorum. Filmi hatırlarsınız: Fransa’da haytaca takılan, şuursuz genç Rıza, babasının Hacca gitme isteğini pek bir gönülsüzce kabul etmek zorunda kalır ve bu Faslı ikili, o külüstür Pejo’yla, Türkiye’den de geçerek Hac yoluna koyulurlar. Yaşlı ve yorgun babasının...
Read more »