Vicdan Azabı Çekiyorsun Çünkü Vicdansızsın!
Vicdan Azabı Çekiyorsun Çünkü Vicdansızsın! Yakın zamanda, bir hocanın Platon felsefesindeki bir meseleye dair yaptığı literatür konuşmasına katıldım. İki saatlik konuşma boyunca hoca hem Platon’dan hem de çeşitli meseleler hakkında konuşma yaptı. Bunlardan bana göre en ilginci, Immanuel Kant (1724, Königsberg) ve hemen sonrasında söyledikleriydi. Kant'ın kritiklerinden bahsettikten sonra şunları söyledi: “Vicdan azabı dediğimiz şey esasında vicdansızların, olaylar sonrasında yüzleştikleri vicdansızlıklarının ceremesidir. Zaten vicdanlı insan kendisini vicdansız hissettirebilecek hiçbir olaya kolay kolay tevessül etmez.” Bence hocanın bu sözlerden kastının şudur: Kişinin yapacağı herhangi bir vicdansızlık eylemi sırasında, aklını devre dışı bırakarak ödevini duty bastırması sonucu anlık heva ve hevesinin emrine uyarak hareket etmesi, ahlakî irade ve emirlere terstir. İçinde insan olmaklığını kaybetmemiş bir tarafı varsa vicdan azabı orada meydana gelecektir. Zaten vicdan...